Co to jest nakładanie astmy i POChP?

 

Zespół nakładania astmy i POChP (ZNAP; ang. po ACOS - Asthma – COPD Overlap Syndrome), oznacza współistnienie u jednego pacjenta objawów astmy i POChP.1 Przytoczona definicja została zmodyfikowana i już GOLD 2017 mówi o nakładaniu astmy i POChP (NAP; ang. ACO Asthma – COPD Overlap . Zgodnie z definicją nakładanie astmy i POChP charakteryzuje się utrwaloną obturacją dróg oddechowych oraz występowaniem kilku cech związanych z astmą i kilku związanych z POChP.2,3

Nakładanie astmy i POChP zdarza się często. Badania epidemiologiczne pokazują, że może ono występować nawet u około 1/3 pacjentów z tymi chorobami.1

Astma to choroba której rozwój ma uwarunkowania genetyczne, najczęściej poddaje się dobrej kontroli dzięki wczesnemu zastosowaniu wGKS. Natomiast POChP rozwija się u 85-90% chorych jako następstwo palenia papierosów, czyli rozwój tej choroby zdecydowanie zależy od czynników zewnętrznych.2 Pacjenci z nakładaniem astmy i POChP mają najczęściej w wywiadzie zarówno palenie tytoniu jak i objawy alergii.1

 

Jakie są objawy nakładania astmy i POChP?

U chorego z nakładaniem astmy i POChP stwierdza się objawy zarówno astmy, jak i POChP, tzn.:

- występowanie choroby od dziecka lub początek w młodości, pojawianie się napadów duszności i kaszlu po kontakcie z alergenami.

- nieodwracalne upośledzenie czynności płuc pod wpływem narażenia na dym tytoniowy lub inne czynniki szkodliwe. W badaniu spirometrycznym można stwierdzić pogorszenie czynności płuc (obturację, czyli cechy zwężenia oskrzeli), które nie ustępuje pod wpływem leku rozkurczającego oskrzela.1

 

Jak lekarz rozpoznaje nakładanie astmy i POChP?

Rozpoznanie NAP lekarz musi oprzeć na dokładnym wywiadzie dotyczącym: wieku pacjenta, objawów – początku, postępu, zmienności, sezonowości, okresowości lub przewlekłości, obecności czynników ryzyka szczególnie palenia papierosów, wcześniejszego rozpoznania, odpowiedzi na wcześniejsze leczenie.2

Podstawą rozpoznania nakładania astmy i POChP są objawy i przebieg kliniczny. Astma najczęściej rozpoczyna się w młodszym wieku niż POChP, którego początek przypada na ogół po 40. roku życia. Chociaż astmę uważa się za chorobę dzieci i osób młodych, jej pierwsze objawy mogą pojawić się nawet dopiero po 65. roku życia. Szacuje się, że dotyczy to nawet 4‑8% osób w tej grupie wiekowej. Astma zwykle współistnieje z innymi chorobami atopowymi, takimi jak alergiczny nieżyt błony śluzowej nosa i spojówek czy atopowe zapalenie skóry. Charakteryzują ją napady świszczącego oddechu, kaszlu i duszności, nawracające samoistnie lub pod wpływem wysiłku/ekspozycji na alergeny, występujące szczególnie w nocy i nad ranem.3

Duszność po wysiłku jest także głównym objawem POChP. Choroba rozwija się jednak powoli, a pierwsze objawy – najczęściej kaszel i wykrztuszanie – często są długo przez pacjentów ignorowane. W zaawansowanym stadium choroby występuje duszność spoczynkowa.3

Mimo że POChP dotyczy głównie płuc, powoduje następstwa ogólnoustrojowe, do których zalicza się przede wszystkim: zanik mięśni szkieletowych, zmniejszenie masy ciała oraz depresję.3

W przebiegu obu schorzeń występują zaostrzenia. U chorych na astmę mają one często uchwytne przyczyny, takie jak: alergeny, zimne powietrze czy wysiłek. W POChP głównym powodem nasilenia objawów jest zakażenie dróg oddechowych.3,4

 

Jak wygląda leczenie nakładania astmy i POChP?

Cele leczenia najważniejsze dla pacjenta to redukcja objawów, poprawa tolerancji wysiłku oraz poprawa jakości życia, natomiast dla lekarza – spowolnienie postępu choroby, zapobieganie zaostrzeniom i zmniejszenie śmiertelności.

Leczenie nakładania astmy i POChP wymaga bardzo precyzyjnego rozpoznania i ustalenia stopnia zaawansowania choroby. Pacjent z rozpoznaniem NAP zawsze musi obok leków rozszerzających oskrzela, otrzymać wziewne kortykosteroidy we właściwej dawce. W astmie dawkę wGKS ustala się według stopnia ciężkości choroby, natomiast w POChP kortykosteroidy włącza się dopiero w postaci zaawansowanej.

Jednak w NAP kortykosteroidy wziewne należy zastosować już we wczesnej fazie choroby. Dawkę u każdego pacjenta należy ustalać indywidualnie.

W leczeniu NAP, podobnie jak w astmie i w POChP, należy unikać stosowania przewlekłego kortykosterydów ogólnoustrojowych (doustnych czy w iniekcjach) pozostawiając je tylko do leczenia zaostrzeń. U chorych na NAP należy leczyć nałóg palenia tytoniu, stosować szczepienia ochronne i rehabilitację oddechową.2

U chorych na NAP nie można niestety uzyskać dobrej kontroli choroby, ale stosując właściwe leczenie, głównie wGKS i leki rozkurczające oskrzela różnych grup, a także porzucenie nałogu palenia, można doprowadzić do znacznego opanowania objawów, a także spowolnienia postępu choroby.2

 

1. Mejza F., Nakładanie astmy i POChP (asthma-COPD overlap – ACO), https://astma.mp.pl/wszystkooastmie/cowartowiedziec/168985,nakladanie-astmy-i-pochp-asthma-copd-overlap-aco, dostęp 27.11.2017 r.

2. www.goldcopd.com

3. Grzelewska-Rzymowska I., Górski P., Zespół nakładania astma – POCHP - nowy fenotyp obturacyjnej choroby płuc. (część II), Alergia, 2015, 2: 4-14

4. Kroczyńska-Bednarek J. et al., Zespół nakładania astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, Pediatr Med Rodz 2011, 7 (2), p. 136-143

Chiesi/MS/TTA/14/2018