Od objawów do diagnozy.
Kiedy i jak rozpoznajemy POChP?

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) dotyka wielu dorosłych pacjentów po 40 roku życia. Liczba rozpoznań choroby, zwłaszcza u młodszych pacjentów jest wciąż niedoszacowana. Niestety, jej objawy są niespecyficzne, tzn. mogą być przez chorego utożsamiane np. z infekcją dróg oddechowych.
Ponadto, choroba rozwija się latami i początkowo jej symptomy są zwykle mało dokuczliwe co odwleka w czasie decyzję o wizycie u lekarza i podjęciu leczenia.

Dodatkowo, ogromna większość pacjentów chorych na POChP to palacze tytoniu, którym trudno rozstać się z nałogiem, a przewlekły kaszel traktują jako naturalne następstwo palenia papierosów, nie zdając sobie sprawy z faktu, że może on być pierwszą oznaką przewlekłej choroby.  

           

Wśród czynników ryzyka zachorowania na POChP poza paleniem papierosów, które zajmuje niechlubne, pierwsze miejsce, znajdują się również inne, rzadziej spotykane, takie jak:


    1. Zanieczyszczenia powietrza spalinami produkowanymi podczas ogrzewania i gotowania w pomieszczeniach mieszkalnych.
    2. Zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego.
    3. Ryzyko zawodowe związane z narażeniem na pary, pyły, drażniące substancje chemiczne.
    4. Częste infekcje dolnych dróg oddechowych w dzieciństwie.
    5. Zaburzenia  rozwojowe płuc.
    6. Przebyta gruźlica płuc.
    7. Niedobór alfa1-antytrypsyny-  stanowi < 1% przyczyn POChP.
      Niedobór alfa1-antytrypsyny jest rzadką choroba genetyczną, w której dochodzi do przewagi enzymów rozkładających białka w organizmie, co skutkuje uszkodzeniem narządów miąższowych w tym płuc, prowadząc do ich rozedmy.

 

Dawniej uważano za czynnik ryzyka również płeć męską. Mężczyźni stanowili bowiem przeważającą grupę chorych na POChP ze względu na większe narażenie na dym tytoniowy oraz szkodliwe czynniki zawodowe. Obecnie liczba chorych kobiet i mężczyzn wyrównuje się. Co więcej, istnieją doniesienia o większej skłonności do zachorowania wśród kobiet.

 

            Podstawowe objawy, które powinny skłonić pacjenta do wizyty u lekarza  to:

  1. Przewlekły kaszel.
  2. Przewlekła duszność, postępująca w czasie, nasilająca się podczas wysiłku fizycznego.
  3. Przewlekłe odkrztuszanie plwociny.

W przebiegu POChP, charakterystyczne jest również  występowanie okresowych zaostrzeń choroby, czyli nasilenia objawów utrzymującego się dłużej niż 24 godziny i wymagającego modyfikacji leczenia. Zaostrzenia są najczęściej  wywołane przez infekcje (bakteryjne i wirusowe), lub działanie innych  czynników drażniących drogi oddechowe.

Lekarz, stwierdzając występowanie typowych objawów, u chorego z czynnikami ryzyka zachorowania na POChP, zaleci dalsza diagnostykę. Wśród badań dodatkowych, najważniejsza w rozpoznaniu jest spirometria. Na jej podstawie stwierdza się stopień zwężenia oskrzeli oraz ocenia się jego ewentualna odwracalność.

Badanie przeprowadza się po podaniu krótko działającego środka rozkurczowego (najczęściej salbutamolu). Rozpoznanie potwierdza wartość wskaźnika FEV1/FVC (forced vital capacity) < 70%, natomiast wskaźnik FEV1 wskazuje na stopnień zwężenia dróg oddechowych (obturacji). Podstawą rozpoznania jest stwierdzenie nieodwracalnej obturacji dróg oddechowych.

Inne badania, które pomagają ocenić zaawansowanie choroby oraz pozwolą wykluczyć inne przyczyny dolegliwości to:

  1. Zdjęcie RTG klatki piersiowej- pozwala ocenić wymiary klatki piersiowej, obecność pęcherzy rozedmowych, może wskazywać na obecność nadciśnienia płucnego.
  2. Echo serca- pozwala ocenić wymiary serca oraz pośrednie cechy nadciśnienia płucnego, jest przydatne w różnicowaniu POChP z niewydolnością serca.
  3. Badanie gazometryczne krwi i pulsoksymetria- pozwalają na ocenę ciężkości zaostrzeń choroby oraz są pomocne w monitorowaniu leczenia tlenem.
  4. Ocena tolerancji wysiłku.

 

Bardzo ważnym elementem diagnostyki POChP jest różnicowanie go z innymi chorobami układu oddechowego i układu krążenia, które mogą objawiać się podobnie. Najważniejsze z nich to:

  1. Astma oskrzelowa.
  2. Niewydolność serca.
  3. Infekcje dróg oddechowych, w tym również gruźlica.
  4. Rozstrzenie oskrzeli.
  5. Nowotwory układu oddechowego.

 

Jeśli na podstawie wywiadu z pacjentem, po stwierdzeniu typowych objawów oraz potwierdzeniu rozpoznania w badaniach dodatkowych zostanie zdiagnozowane POChP, lekarz w zależności od nasilenia objawów zleci odpowiednie leczenie.

Chiesi/MS/POChP/10/2015