POChP a astma
– czym różnią się między sobą? Czyli o podobieństwach i różnicach obu chorób.

Astma i POChP to przewlekłe choroby oskrzeli. Pomimo, że jednym z głównych objawów obu chorób jest duszność, różnią się one patogenezą, przebiegiem i sposobem leczenia. 1,2

 

Astma - oskrzela u chorych na astmę kurczą się  zbyt mocno pod wpływem różnych czynników. Skurcz mięśni zlokalizowanych w ścianie oskrzeli jest główną przyczyną ich zwężenia podczas napadu astmy. Z czasem mięśnie oskrzeli stają się grubsze, silniejsze i zdolne do spowodowania jeszcze większego skurczu oskrzeli.

Główną przyczyną choroby jest toczący się w oskrzelach proces zapalny. Oskrzela stają się przez to nadwrażliwe na różne bodźce i następuje stopniowa przebudowa ich ściany.

Objawy astmy mają charakter napadowy. Pojawiają się w ciągu dnia, często po wysiłku, lub po kontakcie z alergenem. Typowe objawy to: świszczący oddech, suchy kaszel, duszność i uczucie ściskania w klatce piersiowej.

Niekiedy objawy występują wyłącznie po wysiłku, zwykle kilka do kilkunastu minut po jego zakończeniu. Czasami napad zaczyna się suchym kaszlem, który stopniowo nasila się, prowadząc do duszności.. Inhalacja leku rozkurczającego oskrzela (zwykle jest to szybko działający β2-mimetyk) najczęściej prowadzi do ustąpienia napadu.

Rozpoznanie astmy wymaga stwierdzenia objawów choroby oraz zmiennego stopnia obturacji oskrzeli w badaniach czynnościowych. W spirometrii jest to dodatnia próba rozkurczowa - czyli oskrzela rozkurczają się całkowicie (do stanu prawidłowego) po przyjęciu leku rozkurczającego (β2 -mimetyku).

POChP – to choroba charakteryzująca się utrzymującymi się objawami ze strony układu oddechowego i ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe, spowodowanym przez nieprawidłowości w drogach oddechowych i/lub w tkance śródmiąższowej, wywołane przez istotne narażenie na szkodliwe cząstki lub gazy. Prowadzi do nieodwracalnego zmniejszenia średnicy małych oskrzeli i oskrzelików oraz zniszczenia miąższu płuca (rozedmy) w ich otoczeniu. Niewielka obturacja oskrzeli jest początkowo odczuwalna jedynie podczas szybszego i głębszego oddychania, towarzyszącego np. wysiłkowi.  W miarę postępu choroby zmiany stają się na tyle zaawansowane, że objawy występują również w spoczynku.

Typowe objawy POChP to: przewlekły kaszel, występujący okresowo lub codziennie, często przez cały dzień, przewlekłe odkrztuszanie plwociny, największe po przebudzeniu; duszność, zwykle codzienna, początkowo wysiłkowa, nasilająca się z upływem czasu, wreszcie spoczynkowa.

W przeciwieństwie do astmy objawy te zwykle wykazują wahania nasilenia w ciągu dnia i z dnia na dzień.

Rozpoznanie POChP potwierdza się wynikiem spirometrii - oskrzela (w przeciwieństwie do astmy) nie rozkurczają się całkowicie po podaniu leku rozkurczającego.

POChP jest chorobą postępującą, zwłaszcza gdy trwa narażenie na czynniki uszkadzające płuca (przede wszystkim dym tytoniowy).

Główne różnice pomiędzy astmą i POChP:1,2

  • Astma powoduje zwężenie  oskrzeli, utrudnienie przepływu powietrza wywołane obrzękiem ściany dróg oddechowych natomiast w przebiegu POChP dochodzi do zwężenia drobnych oskrzeli oraz zniszczenia miąższu płuc (rozedmę).
  • W astmie lek rozkurczający oskrzela pozwala na powrót czynności płuc do normy; dopiero ciężka postać astmy powoduje nieodwracalne zwężenie oskrzeli, natomiast w POChP zwężenie oskrzeli nie jest w pełni odwracalne.
  • Proces zapalny w astmie powoduje przebudowę ściany oskrzeli prowadzącą do ich nadreaktywności (oskrzela kurczą się zbyt mocno pod wpływem różnych czynników). W POChP zmiany w budowie oskrzeli i otaczającego je miąższu płuc są nieodwracalne, dlatego czynność płuc nie wraca całkowicie do normy pod wpływem leczenia (leczenie poprawia jednak czynność płuc, zmniejsza nasilenie objawów choroby i może zapobiegać zaostrzeniom).
  • W astmie przyczyną procesu zapalnego jest często alergia, w POChP nieprawidłowa reakcja zapalna powstaje w odpowiedzi na szkodliwe substancje znajdujące się we wdychanym powietrzu (głównie dym tytoniowy).
  • Mimo, że u chorych na astmę i POChP stosuje się zwykle te same leki wziewne, odmienna jest  strategia leczenia i zasady stosowania leków.
  • Podstawą leczenia astmy jest hamowanie procesu zapalnego za pomocą leków przeciwzapalnych. Podstawowymi lekami kontrolującymi są glikokortykosteroidy wziewne, natomiast leki rozkurczające oskrzela uzupełniają terapię pozwalając opanować objawy choroby. Należy jednak podkreślić, żę długo działające β2-mimetyki stosowane jako jedyne leczenie (bez glikokortykosteroidów wziewnych) mogą zwiększać ryzyko zgonu z powodu astmy.
  • Podstawą leczenia POChP są leki rozkurczające oskrzela. Zmniejszają one objawy i poprawiają jakość życia chorego. Podstawowymi lekami są β2-mimetyki długo działające i leki przeciwcholinergiczne (mogą być jedynymi stosowanymi lekami). Stosowanie glikokortykosteroidów wziewnych jest wskazane u chorych z ciężką postacią choroby i nawracającymi zaostrzeniami.

 

1. GINA 2017 Global Initiative for Asthma, Inc

2. GOLD 2017 Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease, Inc

Chiesi/MS/TTA/11/2018