POChP
- choroba cywilizacyjna.

14 listopada obchodzimy światowy Dzień POChP, czyli przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Przewlekła obturacyjna choroba płuc jest powszechnie występującą, przewlekłą chorobą, nieodwracalnie ograniczającą przepływ powietrza przez drogi oddechowe.

 

POChP jest problemem globalnym, należy bowiem do najczęstszych chorób układu oddechowego, a liczba chorych wciąż wzrasta. Według Światowej Organizacji Zdrowia w 2012 roku z powodu POChP zmarło na świecie 3 miliony osób, co było równe 6% wszystkich zgonów tego roku. POChP zajmuje obecnie 4. miejsce wśród wszystkich przyczyn zgonów, a jej znaczenie przypuszczalnie będzie rosnąć w miarę starzenia się populacji i ciągłego narażenia na czynniki ryzyka zachorowania. Najnowsze analizy wskazują, że w krajach Unii Europejskiej POChP występuje u około 15% osób powyżej 40 rż., przy czym stopnie II–IV dotyczą 8,8% ogółu mieszkańców.[i] Można przypuszczać,że POChP dotyka około 10% populacji,przy czym około 25% chorych ma zaawansowaną postać choroby. Każdego roku w Europie odnotowuje się 300 000 zgonów z powodu POChP.[ii] W Polsce liczbę chorych szacuje się na około 2 mln.

 

Opublikowane w 2007 roku wyniki badania BOLD, które dotyczyło rozpowszechnienia POChP na świecie, wykazały w Polsce występowanie POChP aż u 27,7% mężczyzn i u 16,6% kobiet po 45 roku życia. Według WHO liczba chorych kobiet i mężczyzn jest obecnie niemal równa z powodu rozpowszechnienia palenia papierosów wśród kobiet, które mają prawdopodobnie większe ryzyko zachorowania na POChP.

 

Ok. 25 proc. chorych na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) zapada także na raka płuca, dlatego powinni być stale monitorowani jako grupa szczególnego ryzyka. Kluczowe dla tych chorych jest unikanie zaostrzeń choroby.

 

POChP stanowi zarówno ogromny problem zdrowotny jak i ekonomiczny.

W 2012 r. Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) wydał na leczenie chorych na POChP - w ramach leczenia szpitalnego, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i rehabilitacji leczniczej - ponad 164 mln zł. Jeszcze większe są wydatki ponoszone ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na świadczenia związane z niezdolnością do pracy osób z POChP. W 2012 r. wyniosły one 236 mln zł. [iii]

           

Najważniejszym, pojedynczym czynnikiem ryzyka rozwoju POChP jest palenie papierosów! Palenie tytoniu odpowiada za 90% przypadków POChP. Choorba może rozwinąć się u około 40-50% osób palących przez całe życie. U osób, które nigdy nie paliły problem ten dotyczyć może 10%[iv]. Do innych żadszych czynników ryzyka choroby należą:

  1. zanieczyszczenia powietrza w pomieszczeniach użytkowych wynikające głównie z wdychania spalin różnych rodzajów paliw używanych do ogrzewania i gotowania.
  2. zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego dymami i pyłami
  3. ryzyko zawodowe związane z narażeniem na pary, pyły, drażniące substancje chemiczne
  4. częste infekcje dolnych dróg oddechowych w dzieciństwie
  5. zaburzenia rozwojowe płuc- osoby, które mają mniejsze parametry czynnościowe płuc (mniejszą pojemność płuc), mogą łatwiej zachorować na POChP
  6. przebyta gruźlica płuc
  7. niedobór enzymu- alfa1-antytrypsyny- stanowi < 1% przyczyn POChP.

 

Główne objawy POCHP to:

  1. Duszność
  2. Przewlekły kaszel
  3. Przewlekła produkcja plwociny

Charakterystyczne dla przebiegu choroby są jej okresowe zaostrzenia, podczas których dolegliwości nasilają się i wymagają intensyfikacji leczenia.

 

Obturacja, czyli zwężenie światła dróg oddechowych, które jest przyczyną ograniczonego przepływu powietrza, powstaje na skutek przewlekłego zapalenia oskrzeli i oskrzelików w odpowiedzi na szkodliwe działanie gazów i pyłów. Dodatkowo, oprócz zwężenia dróg oddechowych na objawy choroby wpływa powstająca z czasem rozedma płuc. Pęcherze rozedmowe, które zajmują miejsce prawidłowej tkanki płuc, zmniejszają powierzchnię wymiany gazowej. Postępująca duszność może ograniczać codzienne aktywności chorego, takie jak poruszanie się, wykonywanie pracy zawodowej, a w skrajnych przypadkach może uniemożliwiać nawet postawowe czynności jak ubieranie się czy codzienna toaleta. POChP postępuje stopniowo, prowadząc do kalectwa oddechowego i zgonu. Pomimo wielu badań i poszukiwań nowych, doskonalszych metod leczenia, przewlekła obturacyjna choroba płuc wciąż jest nieuleczalna. POChP jest ponadto związane z częstszym wystepowaniem nadciśnienia, zawałów mięśnia sercowego, udarów, zakrzepicy żylnej,osteoporozy, cukrzycy typu 2 i nowotworów. Chorzy często walczą z również z depresją i żyją krócej od swoich zdrowych rówieśników, o średnio 10-15lat. [v]

 

[i] Ewa Jassem, Chory na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) w opiece lekarza rodzinnego, Pneumonol. Alergol. Pol. 2014; 82, supl. 2: 11–21,

[ii] http://www.europeanlung.org/assets/files/small_whitebooks/elf_ff_polish.pdf

[iii] http://pochp.mp.pl/aktualnosci/show.html?id=99919

[iv] http://www.europeanlung.org/assets/files/small_whitebooks/elf_ff_polish.pdf

[v] http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news,391655,pochp--choroba-z-przyszloscia.html